Vấn đề truyện tranh đọc... ngược

Truyện tranh luôn là loại hình giải trí thu hút giới trẻ. Ảnh: T.V

Từ truyện tranh đọc ngược đến nỗi lo về văn hóa

Thứ ba, 25/03/2008, 00:05 (GMT+7)

Hiện nay bắt đầu xuất hiện những công ty văn hóa chuyên nhắm vào mảng thị trường truyện tranh.

Truyện tranh trong nước có Phan Thị với loạt truyện Thần đồng Đất Việt rất được mến mộ. Với truyện tranh nước ngoài, nhất là truyện tranh dạng Manga đến từ Nhật Bản, tại thị trường Việt Nam nổi lên cái tên TVM Comics.
Doanh nghiệp này đã rất thành công với hàng loạt truyện tranh ăn khách như Khỉ biển, Luật của UEKI, Cỏ 4 lá… Tại Hội sách TPHCM lần thứ 5 vừa qua, gian hàng TVM Comics đã thu hút rất đông bạn đọc trẻ đến tham quan mua sách, thể hiện sự quan tâm của bạn đọc đối các tác phẩm do TVM Comics phát hành.

Cũng tại đây, một thông tin ấn tượng được TVM Comics đưa ra khiến giới hâm mộ truyện tranh đón nhận đầy vui mừng. Giữa tháng 4, TVM Comics sẽ phát hành bộ truyện tranh Naruto, tác phẩm truyện tranh đang rất nổi tiếng trên cả thế giới, liên tục đứng đầu bảng truyện tranh được ưa thích nhất tại Nhật.

Thế nhưng, cũng kéo theo một bất ngờ cho người đọc. Theo thông báo của TVM Comics, bộ truyện tranh Naruto sẽ được in ấn theo kiểu đọc của Nhật, nghĩa là đọc từ phải qua trái thay vì kiểu đọc của người Việt Nam là từ trái qua phải. Cũng theo thông tin từ TVM Comics thì sắp tới đây các truyện tranh Manga của đơn vị này đều sẽ được in ấn theo cách này. Thậm chí, để huấn luyện bạn đọc kiểu đọc này, TVM Comics đã phát hành các tờ rơi hướng dẫn cách đọc theo kiểu từ phải qua trái.

Giải thích về lý do để truyện tranh xuất bản tại Việt Nam lại có cách đọc ngược như vậy, đại diện TVM Comics cho rằng do yêu cầu từ đối tác là các NXB của Nhật. Theo họ, truyện tranh Nhật vốn được sáng tác theo cách đọc từ phải qua nên nếu chuyển qua cách đọc từ trái sẽ làm đổi chiều hình ảnh, hỏng mất ý đồ của tác giả.

Cách giải thích như vậy hoàn toàn không thỏa đáng, trước nay đã có rất nhiều bộ truyện tranh nổi tiếng của Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc xuất bản ở Việt Nam và được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt mà không gặp trở ngại nào về phần cảm nhận do cách đọc không đúng như nguyên tác. Ngoài ra, vấn đề cách đọc là một yếu tố văn hóa đặc trưng của một dân tộc, một tác phẩm nước ngoài khi xuất bản trong nước ngay cả vấn đề nội dung còn phải xem xét cho phù hợp với văn hóa chứ không nói đến cách đọc. Nếu cứ đà này sẽ có lúc các tác phẩm văn học Nhật Bản xuất bản ở Việt Nam, người Việt Nam phải từ bỏ cách đọc quen thuộc để đọc từ phải qua trái nhằm “giữ ý tưởng tác giả”.

Theo khảo sát cuối năm 2007 của Viện Khoa học Xã hội vùng Nam bộ thì có tới 46% học sinh cấp 2 và 3 đọc truyện tranh. Nếu cứ để cho thị trường truyện tranh chạy theo lợi nhuận mà xuất hiện những tác phẩm lai căng về văn hóa đọc như vậy thì liệu sẽ có những ảnh hưởng không tốt thế nào đến bạn đọc nhỏ tuổi, những người vốn dễ bị lôi kéo bởi cái lạ. Hội nhập văn hóa không có nghĩa là chấp nhận mọi điều kiện từ nước ngoài dù phải đi ngược lại với văn hóa chung của dân tộc!! 

TÂN TƯỜNG

Nguồn bài viết: sggp.org.vn

Truyện tranh đọc ngược: Cuộc thử nghiệm phiêu lưu
Báo: Sài gòn giải phóng
Thứ tư, 14/05/2008, 23:12 (GMT+7)

Thị trường truyện tranh Việt Nam sau một thời gian xao động về vấn đề nội dung lại vừa gặp một chấn động khi hai NXB chuyên về truyện tranh lớn nhất nước cùng đồng loạt tung ra loại truyện tranh đọc ngược (phải qua trái).

Bạn đọc choáng váng

Đó là tâm lý chung của hầu hết những độc giả yêu thích truyện tranh mà phần lớn đều ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Hoàng Tuấn Vũ, học sinh Trường THPT Nguyễn Khuyến (Q10) khi mua một cuốn truyện tranh được in kiểu mới cứ tưởng sách bị in sai nên đã vội mang ra để đổi, đến khi biết các tựa truyện mới bây giờ đều in kiểu đọc ngược đã ngạc nhiên thốt lên: “Chuyện kỳ cục như vậy làm để làm gì?”.

Đó cũng là câu hỏi mà rất nhiều độc giả yêu thích truyện tranh đã nhốn nháo hỏi nhau những ngày quạ Thực ra, việc xuất bản truyện tranh với chiều đọc từ phải qua trái, ngược lại với cách đọc truyền thống của Việt Nam là từ trái qua phải không phải là mới lạ.

Năm 2004, NXB Kim Đồng đã gây bất ngờ khi bộ truyện tranh đang ăn khách Ninja loạn thị đột ngột được xuất bản với kiểu đọc ngược. Lúc đó, sự kiện này đã gây xôn xao dư luận nhưng sau khi bộ truyện kết thúc, mọi việc cũng nhanh chóng chìm vào quên lãng khi không có tác phẩm nào lặp lạị

Tháng 3-2008, trong Hội sách TPHCM lần thứ 5, việc công ty kinh doanh truyện tranh TVM Comics dự kiến tung ra một loạt tựa truyện tranh mới theo kiểu đọc ngược lại gây xôn xao dư luận. Tuy nhiên, nhiều độc giả vẫn cho rằng đó chỉ là hành động cá biệt của một doanh nghiệp nhằm tạo ấn tượng.

Bất ngờ, ngay sau đó, cả hai đại gia trong lĩnh vực truyện tranh là NXB Trẻ và NXB Kim Đồng đồng loạt tung ra một loạt tựa truyện tranh mới theo kiểu in ngược. Rất nhiều bạn đọc đã ngạc nhiên tự hỏi vì lý do gì các NXB này lại ủng hộ kiểu in sách đi ngược lại truyền thống đọc sách của người dân Việt Nam như vậy?

Đọc ngược do yêu cầu của nội dung và văn hóa (?)

Trước tình hình xôn xao của bạn đọc, chúng tôi đã tìm gặp ông Trí Đức, Trưởng phòng biên tập truyện tranh của NXB Trẻ. Giải thích về nguyên nhân của việc in ngược này, ông Trí Đức đã đưa ra một số ly do chính: Theo ông, đầu tiên là việc giữ tính nguyên bản của tác phẩm. Các truyện tranh in ngược đều đến từ Nhật Bản (thể loại Manga) nơi có cách đọc từ phải qua trái ngược với Việt Nam, chính vì thế các họa sĩ khi sáng tác cũng theo chiều phải tráị.

Khi đến Việt Nam, các tác phẩm này phải được quay ngược lại để phù hợp với cách đọc truyền thống của người Việt. Kết quả, nhiều yếu tố nội dung cũng bị sai theọ Ví dụ như bộ truyện tranh Slamdunk có nội dung về bóng rổ, nhân vật chính dùng tay trái để dẫn bóng gây bất ngờ cho đối thủ, nhưng với bản tiếng Việt lại thành tay phải, bạn đọc sẽ khó hiểu tại sao lại có bất ngờ trong tình huống nàỵ

Một yếu tố quan trọng khác là tín ngưỡng văn hóạ Nhiều họa sĩ Nhật Bản khi xem các bản truyện tranh Manga được Việt hóa đã rất khó chịu vì những lỗi văn hóa do đảo chiều truyện. Tiêu biểu như hình ảnh bộ trang phục của samurai, theo truyền thống, bình thường bộ đồ này được mặc theo chiều phải nhưng nếu mặc cho người chết sẽ theo chiều tráị Tuy nhiên, do đảo ngược hình ảnh nên trong các bản Manga Việt hóa samurai đều thành ra mặc đồ người chết!

Thử nghiệm hay sự gắng gượng

Một thực tế đang xảy ra là với các tác phẩm truyện tranh in ngược, sức mua từ độc giả Việt Nam giảm hẳn so với dự kiến. Ngay cả bộ truyện tranh Naruto từng rất ăn khách cũng có sức mua không đáng kể khi được xuất bản dưới dạng in ngược.

Trước tình hình đó, ông Trí Đức cho biết: “Đây chỉ là một thử nghiệm của các NXB, nếu không được độc giả chấp nhận chúng tôi sẽ trở lại cách in thông thường dù điều này có thể gây hạn chế cho việc chuyển tải nội dung của tác phẩm”.

Tuy nhiên, đại diện một NXB khác lại cho rằng thực chất của việc in ngược các tác phẩm truyện tranh không nằm ở vấn đề văn hóa hay nội dung. Trong thị trường xuất bản hiện nay, truyện tranh là loại sách bị in lậu trầm trọng nhất.

Thậm chí, rất nhiều tựa truyện tranh bị in lậu từ khi sách chưa xuất bản, một điều rất hiếm hoi với các loại sách khác. Đã từng xảy ra trường hợp NXB Kim Đồng in ra một tựa sách mới phải lập tức cất vào kho do tựa sách này đã được giới in lậu tung ra thị trường trước đó cả tuần lễ.

Trước thực trạng đó, các NXB phải tự tìm cách cứu mình và việc in truyện tranh theo đúng nguyên bản được xem là một hành động để tạo một sự khác biệt với sách lậụ Điều này có hiệu quả hay không? Câu trả lời còn phải chờ, nhưng trước mắt rõ ràng những gì đi ngược lại truyền thống văn hóa Việt Nam rất khó được tiếp nhận.

Tường Vy

Nguồn bài viết: sggp.org.vn

Hay, dở truyện tranh đọc ngược ? 

04/06/2008 08:39

Chọn mua truyện tranh tại Nhà xuất bản Kim Đồng. Ảnh: Linh Tâm

(HNM) - Gần đây một số truyện tranh được xuất bản có cách đọc ngược với cách đọc truyền thống của Việt Nam đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiều người. Hy vọng với cái nhìn nhiều chiều từ phía NXB, người đọc và một số nhà nghiên cứu văn hóa, truyện tranh đọc ngược sẽ được nhìn nhận toàn diện hơn.

Khái niệm “đọc ngược” ở đây được hiểu là ngược so với cách đọc truyền thống của người Việt Nam (đọc từ đầu trang đến cuối trang, từ trái qua phải). Còn để đọc một cuốn truyện tranh Nhật Bản thì bạn phải dở từ cuối trang lên và đọc từ phải qua trái. Một số nước châu Á, trong đó tiêu biểu là Nhật Bản, coi cách đọc đó là “phải” như một phần văn hóa của họ.

Theo ý kiến của một số học sinh: hầu như lần đầu tiên đọc một cuốn truyện như vậy, các em đều tưởng là “lỗi” của NXB. Sau khi biết đó là chủ ý thì các em ngạc nhiên và cảm thấy hơi khó chịu với cách đọc này. NXB Kim Đồng và NXB Trẻ (hai trong 3 đơn vị xuất bản truyện tranh đọc ngược) biết điều đó qua việc doanh thu về sách này giảm rõ rệt so với truyện in theo cách đọc thông thường.

Tại sao lại có chuyện in ngược để giảm doanh thu như vậy ? NXB Kim Đồng cho biết đây là vấn đề bản quyền. Một số NXB của Nhật như Shuieisha hay Shinohobun đã phản ứng trước việc truyện tranh của họ bị in “ngược” và yêu cầu in “xuôi” theo cách đọc của họ. Lý do là những hình ảnh, nội dung trong truyện có thể bị sai lệch do cách in lật lại như vậy. Ông Phạm Quang Vinh-GĐ NXB Kim Đồng nhấn mạnh: Bên cạnh vấn đề bản quyền, còn yếu tố hội nhập, việc in truyện tranh đọc ngược được coi là một cách giới thiệu, tiếp cận với một nền văn hóa khác. Ông Nguyễn Trí Đức (Trưởng phòng Truyện tranh-NXB Trẻ) cho hay: Một số truyện tranh xuất bản tại Trung Quốc, Mỹ hiện nay cũng được in “ngược” như vậy. Quan trọng là phần nội dung có được đặt đúng chỗ, làm rõ ý phần tranh hay không. Nếu nội dung hay thì cách đọc từ phải qua trái cũng chỉ là vấn đề thói quen.

Cũng có một số dân nghiền truyện tranh, đặc biệt lứa tuổi 8X cho rằng họ đọc ngược như thế khá nhiều, nhất là trên mạng. Cách đọc này không quá mới. Đọc truyện tranh giống như xem phim phụ đề, quan trọng vẫn là hình ảnh đẹp, phần lời gọn, nội dung hấp dẫn.

Tuy nhiên, một khi đã quen, cách đọc này có ảnh hưởng tới khả năng tiếp nhận thông tin của các em? NXB Kim Đồng cho rằng: những bộ truyện này đều dành cho lứa tuổi trên 15 tuổi, còn lứa tuổi nhỏ vẫn in theo cách đọc truyền thống. NXB cũng dành một trang đầu để hướng dẫn cách đọc với mong muốn giảm băn khoăn, khó chịu không cần thiết cho bạn đọc.

Như vậy, có việc tung ra chiêu lạ để hấp dẫn bạn đọc hay không ?; cái sự hay, dở của truyện tranh đọc ngược phần nào được cả NXB lẫn người đọc trả lời.

Phần kết xin được nêu quan điểm của nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc và nhà văn hóa Hữu Ngọc: “Thời xưa chúng ta đã từng đọc sách chữ Hán theo cách này. Đây là vấn đề thói quen: giống như tay lái xe của người Anh khác người Việt, hay giống như mốt quần áo thay đổi thường xuyên. Điều quan trọng cốt yếu là nội dung có hay, tốt không và câu trả lời chấp nhận hay từ chối vẫn là quyền của bạn đọc”.

Hải Giang
Nguồn bài viết: hanoimoi.com.vn

Bài viết của báo an ninh thủ đô
Truyện tranh đọc… ngược: Chấp nhận hay từ chối?

Chủ nhật 10/08/2008 15:35

Bên lề Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2008 ngành xuất bản, câu chuyện gây nhiều tranh cãi xung quanh những bộ truyện tranh mang đến từ Nhật Bản có cách đọc ngược từ sau lên trước, từ phải sang trái đã được đem phân tích một cách thấu đáo. Đấy là một cách PR của các NXB, một nét mới của trào lưu hội nhập hay sự “va chạm” chưa… đúng lúc của các giá trị văn hóa?

Văn hóa đọc vẫn luôn được bạn đọc đón nhận

Truyện tranh có kết cấu đọc ngược của các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc được du nhập vào Việt Nam từ nhiều năm nay, song do số lượng hạn chế nên chưa gây nhiều chú ý của bạn đọc. Chỉ từ tháng 5-2008, hàng loạt bộ truyện tranh manga được biên dịch và phát hành ồ ạt, giới mê sách mới biết, có một loại sách… đọc ngược như vậy.

Những bộ truyện: Tội lỗi & hình phạt, Hương tình yêu, Trò chơi Vampire, Naruto, Getlove, Thấy mà ghét, Đồng hồ cát, Thánh điển quái vật Natsumi Itsuki... với những lời giới thiệu của NXB Kim đồng: Đoán xem chuyện gì kỳ cục vậy? Ban đang bắt đầu đọc từ… cuối tập truyện lên. Người Nhật có cách đọc hoàn toàn ngược với chúng ta, điều này cũng có nghĩa là các cuốn truyện tranh khi xuất bản tại Việt Nam, từ ô thoại đến ô tiếng động hầu như phải “lật ngược” lại…

Hay của NXB Thông tấn: Lạ quá phải không? Trên tay bạn là tập truyện mang 100% phong cách Nhật Bản R2l đấy... Hàng trăm năm nay truyện tranh Nhật Bản (manga) được sáng tác từ phải qua trái. Trong khi đó tại Việt Nam, cho đến thời điểm này các truyện đều bị lật ngược lại làm đảo lộn mọi ý tưởng sáng tạo của tác giả… Và tất nhiên, sự “hướng dẫn” khá nhạy cảm đó đã khơi mào cho một cuộc tranh luận, khi một số nhà nghiên cứu văn hóa, nhiều bạn đọc đăng đàn, cho rằng, du nhập dòng truyện tranh này là tự đánh mất đi giá trị của tính độc lập trong yếu tố văn hóa truyền thống người Việt Nam.

Ngoài ra, vấn đề cách đọc cũng là một yếu tố văn hóa đặc trưng của mỗi dân tộc. Một tác phẩm nước ngoài khi xuất bản trong nước ngay cả nội dung còn phải xem xét “nhập gia tùy tục” cho phù hợp với văn hóa chứ chưa nói gì đến cách đọc. Nếu chỉ là vấn đề bản quyền mà “giữ ý tưởng tác giả” thì cần nhìn nhận, các NXB trong nước, tại sao lại chịu sự “áp đặt” của đối tác? Tuy nhiên theo ông Phạm Quang Vinh, Giám đốc NXB Kim Đồng, khái niệm “đọc ngược” ở đây nên được hiểu là ngược so với cách đọc truyền thống của người Việt Nam, cách đọc đó là “phải” và như một phần văn hóa của người Trung Quốc, Nhật Bản. Vì thế, rất khó có thể nói đó là không phù hợp văn hóa Việt, mà nên đánh giá, truyện tranh đọc ngược là một cách tiếp cận một nền văn hóa khác, nó chỉ chưa phù hợp thói quen đọc của người Việt Nam mà thôi...

Ông Nguyễn Trí Đức, Trưởng phòng Truyện tranh NXB Trẻ cho rằng: Trên thế giới, nhiều nước như Mỹ, Đức muốn phát hành bộ sách hay, đang bán rất chạy trên thế giới của Nhật Bản cũng phải chấp nhận đọc ngược như vậy. Bản thân các NXB không phải vì “câu khách” để bán sách, mà sau khi thương lượng không được, chúng tôi mới buộc phải tuân thủ những điều kiện của đối tác nhằm đảm bảo tôn trọng Công ước Berne về bản quyền tác phẩm.

Cũng theo ông Đức, qua khảo sát của NXB Trẻ, lần đầu tiên đọc một cuốn truyện như vậy, đúng là người đọc hơi khó chịu chút ít, nhưng sau, nhất là giới trẻ 8X, 9X cũng thấy thú vị. Ông Vinh cũng thông tin thêm: Trên thực tế, rất khó có thể đưa ra một nguyên tắc để “đo đếm” xem thế nào là phù hợp hay không phù hợp, sự lựa chọn hay không lựa chọn xuất bản phẩm này hoặc xuất bản phẩm kia… Nó tùy thuộc vào trình độ, nhận thức, tâm huyết và trách nhiệm của từng NXB, của biên tập viên với những tiêu chí riêng, dựa trên những quy định chung của pháp luật. Trước, ông cha ta cũng đã từng đọc sách chữ Hán, chữ Nôm, từ phải qua trái, từ dưới lên trên... Do đó để bạn đọc tiếp nhận một cách đọc, ngoài nội dung phải hay, có tính giáo dục cao và phù hợp truyền thống văn hóa Việt Nam, còn là thời gian thích ứng. Chấp nhận hay từ chối, tất cả tùy thuộc vào quyền của bạn đọc.

Ông Lý Bá Toàn, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, Bộ Thông tin và Truyền thông - Theo ông, việc phát hành truyện tranh đọc ngược, nên hay không? - Nhiều NXB Trẻ, Kim Đồng, VH-TT, Thông tấn đã phát hành nhiều bộ truyện tranh đọc ngược từ 2, 3 năm nay. Tất nhiên với tập quán, cách tiếp cận văn bản của thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng, việc đọc ngược không phù hợp với truyền thống đọc của nhiều người. Song vấn đề bản quyền và yêu cầu của đối tác cũng đã tạo áp lực cho các NXB khi đưa dòng truyện manga vào Việt Nam. Vì thế, quan điểm của cơ quan quản lý chúng tôi, những bộ truyện hay, có tính giáo dục cao, phù hợp với truyền thống, văn hóa Việt Nam, không vi phạm các quy định của luật pháp Việt Nam và quốc tế đều được tạo điều kiện để xuất bản. - Nhưng những loại truyện tranh đọc ngược theo nhiều chuyên gia, có thể ảnh hưởng đến nhận thức, phương pháp đọc, khả năng tiếp nhận thông tin của trẻ em? - Chúng tôi thường xuyên nhắc nhở các NXB khi thương lượng, nên chú ý các yếu tố đó. Tuy nhiên trong xu thế hội nhập sâu rộng, Luật Xuất bản sửa đổi, bổ sung sẽ tạo một cơ chế thoáng hơn để các NXB chủ động trong việc chọn đối tác, chọn nội dung tác phẩm, đồng thời họ cũng phải chịu trách nhiệm trước bạn đọc về những gì mình phát hành. Trong luật cũng quy định, NXB hay các đối tác in ấn, phát hành sách phải ghi rõ những thông tin hướng dẫn, giới thiệu, quy định độ tuổi... Nếu NXB nào không thực hiện những điều này, chúng tôi sẽ tiến hành kiểm tra, xử lý thật nghiêm khắc. - Ông đánh giá như thế nào về sự tồn tại của thể loại truyện tranh đọc ngược? - Việc tiếp cận cái mới phải có thời gian, có thăm dò kỹ lưỡng để xem mức độ bạn đọc chấp nhận đến đâu. Vì thế, theo tôi, các NXB nên có cuộc điều tra cụ thể để xem số lượng sách bán được bao nhiêu, lượng bạn đọc chấp nhận như thế nào... Cục Xuất bản có thể cuối năm sẽ tiến hành kiểm tra để có đánh giá chính xác về sự hiện diện của dòng truyện này. Tôi nghĩ, cuối năm nay hoặc sang năm sau, chúng ta sẽ có câu trả lời, truyện tranh đọc ngược sẽ tồn tại hay không tồn tại trong thị trường sách Việt Nam.

"Nếu so với những cuốn sách cùng dành cho lứa tuổi ô mai thì truyện tranh manga Nhật Bản luôn đứng ở vị trí số 1, bán chạy nhất và chiếm được cảm tình nhiều nhất. Song khi các NXB đồng loạt cho ra đời loại truyện tranh đọc ngược, chúng tôi cũng rất lo ngại sợ không có người mua. Và thực tế thời gian đầu, khách hàng cũng rất e ngại vì lối đọc kỳ cục như vậy, nhiều bạn học sinh còn quay lại cửa hàng đổi vì nghĩ sách... in sai. Đến bây giờ, lối in ngược vẫn là một trở ngại trong việc bạn đọc tìm đến với sách, số lượng bán ra không nhiều bằng những cuốn manga trước đây. Tôi nghĩ có lẽ phải cần một thời gian nữa, khi bạn đọc quen dần với lối đọc ngược thì sách mới đến được với chủ nhân của nó". Bà Nguyễn Thu Cúc, Chủ cửa hàng sách 139 đường Láng "Một số NXB của Nhật Bản như Shogakukan, Sinshokan đã phản ứng trước việc truyện tranh của họ bị in “ngược” và yêu cầu in “xuôi” theo cách đọc của họ. Lý do là những hình ảnh, nội dung trong truyện có thể bị sai lệch do cách in lật lại. Đây là yêu cầu bản quyền của các đối tác Nhật Bản. Nếu không in ngược 100% theo phong cách Nhật thì NXB sẽ không được cấp bản quyền. Thật ra trước đây, để phù hợp với cách đọc của người Việt hiện đại, chúng tôi đã thương lượng với đối tác để được dịch chuyển hình ảnh và câu chữ theo kiểu in xuôi từ trái qua phải, mà điển hình là manga Doremon. Họ bảo đã nhân nhượng chúng tôi 4 năm nay rồi, và bây giờ thì không nhân nhượng nữa". Bà Minh Hà, Trưởng ban Biên tập truyện tranh NXB Kim Đồng "Gia đình tôi có 2 cháu, một cháu học lớp 5 và một cháu học lớp 8 thì đều là những “fan” cuồng nhiệt của truyện tranh manga. Tuy nhiên gần đây, tôi thấy đa số truyện tranh đều in ngược, thắc mắc thì nhà sách bảo do NXB ấn hành. NXB thì bảo do đối tác yêu cầu thế. Và cuối cùng người phải hứng chịu là bạn đọc. Đành rằng đó là thói quen của người Nhật nhưng mỗi nước có một thói quen khác nhau. Khi chúng ta tìm đến sách là để giải trí, vậy mà lại còn thêm cái bực mình vì phải đọc ngược thì đâu còn là giải trí nữa. Mọi người bảo đọc dần thành quen, chỉ sợ rằng khi quen với đọc ngược rồi thì lại phải “đánh vật” khi đọc xuôi. Trong khi mọi sách vở của chúng ta bây giờ đều là đọc xuôi hết". Ông Trần Quang Minh, phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy

Bảo Hà - Khánh Huyền
Nguồn bài viết:  anninhthudo.vn

Tranh cãi xung quanh truyện tranh "ngược"

27-06-2012 | 07:14

(Nguoiduatin.vn) - Dạo qua các nhà sách trên phố Tràng Tiền, Nguyễn Xí hay các cửa hàng sách của Nhà xuất bản Kim Đồng tại Hà Nội rất dễ kiếm những cuốn truyện tranh tiếng Việt được thiết kế đọc ngược.

Người Việt Nam thường đọc sách từ đầu trang đến cuối trang, từ trái qua phải, còn để đọc một cuốn truyện tranh Nhật Bản thì phải dở từ cuối trang lên và đọc từ phải qua trái.

Con thích, mẹ lo

Xuất hiện đầu tiên trên thị trường Việt Nam với cách đọc ngược là NXB Kim Đồng với bộ truyện Ninja loạn thị. Bộ truyện ra đời khiến dư luận ít nhiều xôn xao, và có nhiều ý kiến trái chiều. Tiếp theo, NXB Trẻ và rất nhiều NXB địa phương khác đồng loạt cho ra nhiều bộ truyện tranh Nhật đọc ngược như: Conan, Doraemon, Tội lỗi và hình phạt, Hương tình yêu… tạo nên một trào lưu mới của sách truyện tranh.

Một số cuốn truyện tranh đọc "ngược"

Lâu nay, truyện tranh Nhật Bản vẫn chiếm ưu thế áp đảo khi đứng giữa thị trường sách truyện tranh nước ta. Nếu như trước đây, các bộ truyện tranh của Nhật khi vào thị trường Việt Nam đã được các NXB Việt hóa 100%, bạn đọc đã quen tiếp nhận với kiểu in, đọc truyền thống thì bây giờ cũng 100% truyện tranh Nhật nhưng được in ngược, phải đọc ngược đúng như cách đọc, văn hóa đọc nước bạn.

Em Vũ Tùng Điệp, học sinh lớp 8 trường THCS Việt Nam - An-giê-ri, Hà Nội cho biết: "Ban đầu bọn em thấy rất lạ lẫm với cách đọc truyện thế này, nhưng sau đó lại cảm thấy thích thú khi đọc truyện tranh của Nhật theo kiểu Nhật. Bọn em cứ đến lớp là "rỉ tai" nhau về cách đọc truyện này. Giờ lớp em ai cũng chấp nhận cách đọc này mà không cảm thấy khó chịu nữa". Không chỉ có trẻ nhỏ mà ngay cả lứa tuổi 8X và 9x cho rằng họ đọc ngược như thế khá nhiều, nhất là trên mạng từ cách đây đã vài năm.

Tuy nhiên, không ít phụ huynh lo ngại giới trẻ, con em mình là đối tượng dễ tiếp thu cái mới, lạ mà quên mất giá trị truyền thống văn hóa đọc của người Việt Nam. Chị Như Hoa (E8, Thanh Xuân Bắc, Hà Nội) cho biết, rất ngạc nhiên khi nhìn thấy cậu con trai mang về cuốn truyện tranh đọc ngược này. Ban đầu chị tưởng Nhà xuất bản in nhầm nhưng tìm hiểu ra thì không phải. Nhiều người bạn của chị cho rằng, cách đọc truyện thế này hơi phản cảm vì đập vào mắt người xem là giá tiền in ở trên cuốn truyện.

Vì bản quyền tác phẩm?

Lý giải về vấn đề này này, ông Phạm Quang Vinh - GĐ NXB Kim Đồng cho biết việc, in sách "ngược" như vậy là do vấn đề bản quyền. Một số NXB của Nhật như Shuieisha hay Shinohobun đã phản ứng trước việc truyện tranh của họ bị các nhà xuất bản Việt Nam....in ngược và yêu cầu "in xuôi" (theo cách đọc của người Nhật). Lý do là những hình ảnh, nội dung trong truyện có thể bị sai lệch do cách in lật lại như vậy.

Ví dụ, các tác phẩm truyện tranh Nhật được Việt hóa thường mắc phải một số lỗi kỹ thuật khiến độc giả không cảm thụ được tinh thần của tác phẩm, thậm chí sai hoàn toàn so với ý đồ tác giả. Như trường hợp các tay kiếm người Nhật khi được Việt hóa đều phải đấu kiếm bằng tay trái, hay trong đội bóng có một chân sút bằng chân trái tài ba, sang đến Việt Nam thì cầu thủ này lại sút bằng chân phải.

Học sinh chọn mua truyện trên phố Đinh Lễ

"Trước đây, nhằm phù hợp với cách đọc của người Việt hiện đại, NXB Kim Đồng đã thương lượng với đối tác để được dịch chuyển hình ảnh và câu chữ theo kiểu in xuôi từ trái qua phải, mà điển hình là Manga, Doremon. Nay họ yêu cầu in theo đúng nguyên bản. Không thể thuyết phục được các nhà xuất bản ở Nhật Bản mà Công ước Berne (công ước quốc tế về bản quyền) cũng đã ký, nên việc xuất bản truyện tranh đọc ngược thực sự là chuyện không đừng được. Vì bản thân những người ở Nhà xuất bản Kim Đồng cũng thích đọc từ trái sang phải, chứ không thích đọc ngược", ông Vinh phân trần.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: "Thời xưa chúng ta đã từng đọc sách chữ Hán theo cách này. Đây là vấn đề thói quen: Giống như tay lái xe của người Anh khác người Việt, hay giống như mốt quần áo thay đổi thường xuyên. Điều quan trọng cốt yếu là nội dung có hay, tốt không và câu trả lời chấp nhận hay từ chối vẫn là quyền của bạn đọc".

Một số chuyên gia cũng cho rằng, việc in ngược hay xuôi cũng không quá quan trọng. ông Nguyễn Trí Đức (Phòng Truyện tranh - NXB Trẻ) cũng cho rằng: "Một số truyện tranh xuất bản tại Trung Quốc, Mỹ hiện nay cũng được in ngược như vậy. Quan trọng là phần nội dung có được đặt đúng chỗ, làm rõ ý phần tranh hay không. Nếu nội dung hay thì cách đọc từ phải qua trái cũng chỉ là vấn đề thói quen".

Nhà văn Trang Hạ bình luận: "Nhiều độc giả nước ta thích đọc theo quán tính chứ không bận tâm đến khó khăn của người tổ chức khi phải cân đối giữa yêu sách của NXB nước ngoài và thói quen đọc trong nước. Trong quá trình đàm phán với đối tác để mua bản quyền tác phẩm truyện tranh châu á vào Việt Nam, tôi từng gặp trường hợp họ bắt phải nhượng quyền theo đúng thiết kế của nguyên tác, ngay cả poster quảng cáo cũng yêu cầu sử dụng một thiết kế thống nhất. Nếu phát hiện điểm nào mà ta bóp méo, cắt hoặc thêm, thay đổi nội dung họ sẽ bảo lưu quyền chủ động hủy hợp đồng".

Văn hóa đọc được xây dựng trên những ứng xử, tiếp cận của từng vùng miền, từng nước. Việc tiếp nhận những văn hóa của nước khác phải dựa trên thuần phong mỹ tục của nước sở tại, để chúng ta có một nền văn hóa hòa nhập. Nếu không những giá trị văn hóa đó sẽ bị đào thải, và việc có đọc truyện tranh ngược hay không, là lựa chọn riêng của độc giả. 

Lạc Thành

Nguồn bài viết: nguoiduatin.vn